Il-Parlament Ewropew isostni d-drittijiet tal-bniedem

Ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem huwa wieħed mill-valuri fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Kwalunkwe vjolazzjoni ta' dawn id-drittijiet taffettwa l-prinċipji demokratiċi li fuqhom tissejjes is-soċjetà tagħna, isseħħ fejn isseħħ, fi ħdan l-UE jew barra minnha.  Il-Parlament Ewropew jiġġieled kontra dawn il-vjolazzjonijiet permezz ta' azzjoni leġiżlattiva, li tinkludi l-osservazzjoni tal-elezzjonijiet, id-dibattiti ta' kull xahar dwar id-drittijiet tal-bniedem fi Strasburgu u l-inklużjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-ftehimiet tal-kummerċ estern.

Barra minn hekk, il-Parlament Ewropew isostni d-drittijiet tal-bniedem billi, kull sena, jagħti l-Premju Sakharov għal-Libertà tal-Ħsieb, li twaqqaf fl-1988. Il-Premju jingħata lil individwi li jkunu taw kontribut eċċezzjonali fil-ġlieda għad-drittijiet tal-bniedem madwar id-dinja, u b'hekk jiġbed l-attenzjoni pubblika fuq vjolazzjoniiet tad-drittijiet tal-bniedem u jagħti l-appoġġ tiegħu lir-rebbieħa tal-Premju u lill-kawża li jħaddnu.

Finalisti tal-Premju Sakharov 2019

1. Marielle Franco, Chief Raoni u Claudelice Silva dos Santos 2. Ilham Tohti 3. The Restorers

Oleg Sentsov, rebbieħ tal-Premju Sakharov 2018

Andrei Sakharov

Marielle Franco

Marielle Franco kienet politika, femminista u attivista tad-drittijiet tal-bniedem Brażiljana. Bħala attivista bisesswali sewda, hija ġġieldet għad-drittijiet tan-nisa, taż-żgħażagħ suwed, tar-residenti tal-favelas u tal-persuni LGBTI fil-Brażil sakemm ġiet assassinata b'mod brutali f'Marzu 2018, meta kellha 38 sena.
 
Franco twieldet u trabbiet f'favela f'Rio de Janeiro. Wara li kisbet Masters fl-Amministrazzjoni Pubblika mill-Università Federali ta' Fluminense, hija kienet kunsillier muniċipali tal-Partit għas-Soċjaliżmu u l-Libertà (PSOL) fil-Kamra Muniċipali ta' Rio de Janeiro minn Jannar 2017 'il quddiem.

Franco kienet tikkritika apertament il-brutalità tal-pulizija u l-qtil extraġudizzjarju. Sikwit irrappurtat każijiet ta' qtil extraġudizzjarju u ksur ieħor tad-drittijiet tal-bniedem imwettqa mill-uffiċjali tal-pulizija u mill-forzi tas-sigurtà tal-istat. Ftit qabel ma nqatlet, Marielle ġiet inkarigata tissorvelja l-interventi federali fis-sigurtà pubblika f'Rio de Janeiro.

Fl-14 ta' Marzu 2018, hekk kif kienet passiġġiera fuq wara f'karozza wara li għamlet diskors f'Rio de Janeiro, Franco inqatlet meta żewġt irġiel f'vettura oħra sparawlha diversi drabi. Ix-xufier tagħha, Anderson Pedro Gomes, inqatel ukoll. F'Marzu 2019, żewġ ex uffiċjali tal-pulizija ġew arrestati u akkużati bil-qtil tagħha.

Minkejja li d-drittijiet tal-persuni LGBTI fil-Brażil huma fost l-aktar avvanzati fl-Amerka Latina u fid-dinja - il-persuni LGBTI ilhom minn Mejju 2013 igawdu d-dritt li jiżżewġu fil-pajjiż kollu - dan l-aħħar is-sitwazzjoni marret għall-agħar drastikament, kif jixhdu diversi rapporti. Skont il-Gay Group of Bahia (GGB), waħda mill-eqdem assoċjazzjonijiet LGBTI fil-pajjiż, mill-anqas 420 persuna mill-komunità LGBTI fil-Brażil għamlu suwiċidju jew inqatlu minħabba omofobija u reati ta' mibegħda fl-2018. Skont id-data ta' din l-assoċjazzjoni, mill-2011 'l hawn kien hemm żieda sinifikanti fl-għadd ta' mwiet LGBTI minħabba d-diskriminazzjoni. F'dik is-sena ġew irreġistrati 130 każ ta' mewt, meta mqabbel ma' 187 fl-2008. Fl-2017, iċ-ċifra żdiedet b'aktar mit-triplu, għal 445.

Chief Raoni

Raoni Metuktire (imwieled circa l-1930), magħruf ukoll bħala Chief Raoni jew Ropni, huwa ambjentalista u mexxej indiġenu Brażiljan. Hu wieħed mill-mexxejja l-kbar tal-poplu nomadiku Kayapo mill-qalba tal-Amażonja, u sar figura emblematika fil-ġlieda kontra d-deforestazzjoni.

L-isem Raoni huwa assoċjat mal-misteru u s-setgħa tal-poplu Kayapo. Raoni twieled fir-raħal ta' Krajmopyjakare, li llum il-ġurnata huwa magħruf bħala Kapôt, fil-qalba tal-istat ta' Mato Grosso. Meta kellu 15-il sena, Raoni beda jilbes labret, li hu disk ornamentali li jintlibes mill-gwerriera fuq ix-xoffa ta' taħt, biex juru li huma lesti li jmutu għal arthom. Id-disk ikompli jitkabbar gradwalment, u jilħaq id-dimensjonijiet finali tiegħu wara erba' xhur.

Dan il-mexxej kariżmatiku ilu erbgħin sena jissielet biex isalva lil art twelidu, il-foresta tropikali tal-Amażonja. Raoni sar famuż wara li ċ-ċinematografu Belġjan Jean Pierre Dutilleux għamel dokumentarju (Raoni) dwaru.

Fl-1989, Raoni, flimkien mal-kantant Sting, ħareġ għall-ewwel darba mill-Brażil biex jagħmel appell għall-għajnuna. Huwa wissa li  d-deforestazzjoni ma kinitx qed teqred biss lill-aħħar tribujiet Indjani, iżda qed tipperikola wkoll il-ġejjieni tan-nies tad-dinja kollha. "Ilkoll nieħdu n-nifs minn arja waħda, ilkoll nixorbu ilma wieħed, ilkoll ngħixu f'dinja waħda. Jeħtiġilna nipproteġuha lkoll kemm aħna." Bis-saħħa tal-kampanja tiegħu, fl-1993 Raoni laħaq l-għan tiegħu: il-ħolqien ta' waħda mill-akbar riżervi ta' foresta tropikali, mifruxa fuq l-istati ta' Mato Grosso u Pará.

Fl-2009, Raoni ħalla r-riżerva tiegħu għal darb'oħra. It-territorji li kien iġġieled daqstant għalihom kienu reġgħu qed jiġu mhedda, din id-darba minħabba l-proġett tad-diga ta' Belo Monte. Raoni ddeċieda li jvara kampanja finali, u ppubblika petizzjoni internazzjonali b'seba' lingwi kontra l-proġett propost fuq is-sit web uffiċjali tiegħu.

Lil hinn mill-Amażonja, Raoni hu simbolu ħaj tal-ġlieda tal-aħħar tribujiet biex jipproteġu l-kultura tagħhom, li hi marbuta b'mod dirett man-natura nfisha: "ġlieda għall-ħajja". Huwa ltaqa' mal-mexxejja tad-dinja, iżda baqa' umli, jgħix f'gorboġ u m'għandu kważi xejn tiegħu.

Claudelice Silva dos Santos

Claudelice Silva dos Santos, ambjentalista u difensur tad-drittijiet tal-bniedem Brażiljana mill-istat ta' Pará, saret attivista wara li ħuha u martu nqatlu minħabba l-isforzi tagħhom fil-ġlieda kontra l-qtugħ illegali tas-siġar u d-deforestazzjoni fil-foresta tropikali tal-Amażonja fil-Brażil. Hija wkoll iġġieldet kontra dawk li jaqtgħu s-siġar b'mod illegali, ir-"ranchers" u l-produtturi tal-faħam li joperaw fl-Amażonja.

Santos tgħid "Aħna rridu ngħidu lid-dinja, "Jeħtieġ tagħtu każ". "Mhux aċċettabbli li n-nies jinqatlu għax jiddefendu d-drittijiet tal-bniedem u għax jiddefendu beni pubbliku, l-ambjent."

Il-qraba ta' Santos kienu fost aktar minn 1,500 persuna li nqatlu, f'50 pajjiż, talli pproteġew l-art, l-ilma, il-foresti u riżorsi naturali oħra, bejn l-2002 u l-2017. Studju ppubblikat f'Nature Sustainability kkonkluda li r-rata ta' mwiet annwali rduppjat tul dak il-perjodu ta' 15-il sena, u t-tendenza kienet li l-każijiet ta' qtil iseħħu f'pajjiżi b'livelli għoljin ta' korruzzjoni u bi stat tad-dritt dgħajjef.

Il-Brażil hu fost l-aktar pajjiżi fatali fid-dinja għad-difensuri u l-attivisti ambjentali. Skont rapport ta' Global Witness, jista' jkun li l-qtil hu saħansitra aktar mifrux, speċjalment fiż-żoni rurali vasti tal-Brażil, fejn l-aċċess għall-infrastruttura tat-trasport huwa limitat.


Ilham Tohti

Ilham Tohti huwa difensur magħruf tad-drittijiet tal-bniedem Ujgur, professur tal-ekonomija u promotur tad-drittijiet tal-minoranza tal-Ujguri fiċ-Ċina. Għal aktar minn għoxrin sena, ħadem bla heda biex irawwem djalogu u komprensjoni bejn l-Ujguri u ċ-Ċiniżi. F'Settembru 2014, wara proċess finta li dam jumejn, Tohti ngħata sentenza ta' ħabs għal għomru minħabba l-attiviżmu tiegħu. Minkejja dak li ġarrab, hu jibqa' vuċi ta' moderazzjoni u rikonċiljazzjoni.

Tohti hu magħruf għar-riċerka tiegħu dwar ir-relazzjonijiet Ujgur-Han u bħala promotur li jsemma' leħnu dwar l-implimentazzjoni tal-liġijiet tal-awtonomija reġjonali fiċ-Ċina. Kien ukoll l-amministratur ta' Uyghur Online, sit web li jiddiskuti kwistjonijiet Ujgur. Permezz ta' din il-pjattaforma, Ilham Tohti regolarment ikkritika l-esklużjoni tal-popolazzjoni tal-Ujguri Ċiniżi mill-iżvilupp ta' pajjiżhom, u ħeġġeġ għal aktar qawmien ta' kuxjenza dwar l-istatus u t-trattament tal-komunità tal-Ujguri fis-soċjetà Ċiniża. Għal dawn l-azzjonijiet, l-istat Ċiniż iddikjarah bħala ''separatista'' u finalment ingħata sentenza ta' għomor il-ħabs.

Għall-ħidma tiegħu quddiem l-avversità, Tohti ngħata l-Premju PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award (2014), il-Martin Ennals Award (2016) u l-Liberal International Prize for Freedom (2017), u ġie nominat għall-Premju Nobel għall-Paċi 2019.

F'dawn l-aħħar sentejn, il-poplu Ujgur kien soġġett għal repressjoni bla preċedent min-naħa tal-Gvern Ċiniż, minħabba l-identità etnika unika u t-twemmin reliġjuż tiegħu. Minn April 2017 lil hawn, aktar minn miljun Ujgur innoċenti sfaw miżmuma b'mod arbitrarju f'netwerk ta' kampijiet ta' internament, fejn jiġu mġiegħla jiċħdu l-identità etnika u t-twemmin reliġjuż tagħhom u jaħilfu lealtà lejn il-Gvern Ċiniż.

Il-każ ta' Ilham Tohti jirrigwarda kwistjonijiet internazzjonali kruċjali u tħassib dwar id-drittijiet tal-bniedem: it-trawwim ta' valuri Iżlamiċi moderati fid-dawl tar-repressjoni reliġjuża diretta mill-istat; sforzi biex jinfetħu linji ta' djalogu bejn minoranza Musulmana u maġġoranza tal-popolazzjoni mhux Musulmana; u s-soppressjoni tal-kontestazzjoni mhux vjolenti minn stat awtoritarju.


The Restorers

The Restorers hu grupp ta' żgħażagħ Kenjani li qed jindirizzaw il-mutilazzjoni ġenitali femminili (MĠF) b'app imsejħa i-Cut. L-istudenti, Stacy Owino, Cynthia Otieno, Purity Achieng, Mascrine Atieno u Ivy Akinyi, sejħu lilhom infushom ''The Restorers'' għaliex jixtiequ jerġgħu jnisslu tama fost il-bniet li m'għadx għandhom tama.

L-app i-Cut tippermetti lit-tfajliet ifittxu għajnuna medika u legali qabel jew wara ma jiġu mġiegħla joqogħdu għall-proċedura tal-MĠF. L-interfaċċa tal-applikazzjoni għandha ħames buttuni differenti bl-għażliet li ġejjin: ''għajnuna'', ''salvataġġ'', ''rapport'', ''informazzjoni dwar il-MĠF'' u ''donazzjoni u feedback''. L-ewwel tliet għażliet jippermettu lit-tfajliet ifittxu għajnuna immedjata, isibu ċentru ta' sokkors jew jirrapportaw il-proċedura lill-awtoritajiet f'pajjiżi fejn il-prattika hija illegali. Fl-2017, i-Cut kienet finalista tat-Technovation Challenge li timmira li tħeġġeġ l-involviment tan-nisa fit-teknoloġija.

Minkejja r-rikonoxximent internazzjonali bħala ksur tad-drittijiet tal-bniedem, il-mutilazzjoni ġenitali femminili (MĠF), li tinkludi l-proċeduri kollha li jinvolvu t-tneħħija parzjali jew totali tal-ġenitali esterni femminili jew korriment ieħor tal-organi ġenitali femminili għal raġunijiet mhux mediċi, kif definit mill-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa, twettqet fuq aktar minn 200 miljun tifla u mara ħajjin illum, fosthom 500 000 tifla u mara fl-Ewropa. Kull sena, aktar minn tliet miljun tifla madwar id-dinja jkunu f'riskju ta' mutilazzjoni ġenitali femminili: rata ta' seba' bniet kull minuta, u l-parti l-kbira minnhom jgħaddu minnha qabel l-età ta' 15-il sena.

Il-MĠF tista' twassal għal kumplikazzjonijiet tas-saħħa serji u saħansitra għall-mewt. Il-bniet soġġetti għall-MĠF huma wkoll f'riskju akbar li jiżżewġu fi tfulithom u li jitilqu mill-iskola, u dan jimmina l-ħila tagħhom li jibnu futur aħjar għalihom infushom u għall-komunitajiet tagħhom. Xejra allarmanti f'xi pajjiżi hija l-medikalizzazzjoni tal-MĠF, li fiha l-proċedura titwettaq minn professjonisti tal-kura tas-saħħa. Dan mhux biss jikser l-etika medika, iżda wkoll jissogra l-leġittimizzazzjoni tal-prattika, u jagħti l-impressjoni li l-MĠF ma tħallix konsegwenzi fuq is-saħħa.

Sforzi globali aċċeleraw il-progress lejn l-eliminazzjoni tal-MĠF. Illum, il-probabbiltà li tfajla ssirilha l-MĠF naqqset b'terz meta mqabbel ma' 30 sena ilu Madankollu, is-sostenn ta' dawn il-kisbiet fil-konfront tat-tkabbir tal-popolazzjoni jippreżenta sfida konsiderevoli.

Il-Parlament Ewropew kif jappoġġja d-drittijiet tal-bniedem?

Il-Parlament Ewropew jappoġġja d-drittijiet tal-bniedem mhux biss permezz tal-Premju Sakharov iżda anke bis-saħħa ta' azzjoni politika u leġiżlattiva konkreta.

Kuntatt

DĠ COMM

Parlament Ewropew
60 rue Wiertz / Wiertzstraat 60
B-1047 - Bruxelles/Brussell
il-Belġju
Il-Premju Sakharov 2019